Fundamentals of Comedy Engineering, Chapter1: Basic Mechanisms of Jokes (Part 3)

 

เอนทรี่นี้จะยาวหน่อย เพราะนอกจากผมต้องแนะนำกลไกแห่งความขำประเภทสุดท้ายแล้ว ก็จะมีการอภิปรายเพิ่มเติมเพื่อปิดบทเรียนแรก และนำเสนออะไรซักอย่างเพื่อเรียกน้ำย่อยก่อนเข้าสู่การเรียนในบทที่ 2 ครับ


ความขำของ wit หรือคารมขันนั้น เกิดจากการรับรู้แนวคิด (idea) ซึ่งขาด-เกิน หรือผิดวิสัยที่คนทั่วไปจะคิดกันได้ รีแอกชั่นที่เกิดจากการรับคารมขันเข้าไปจึงมักจะเป็น แหม...คิดไปได้ หรือ คิดได้ไงวะ หรือ เออว่ะ จังหวะการเล่นมุขจะแตกเป็นสองแขนง คือ ถ้าไม่หลอกล่อให้คนรับมุขคิดไปอีกทางหนึ่งแล้วตบมุขด้วยบทสรุปที่เหนือคาด ก็จะเป็น ตั้งประเด็นที่กระตุ้นให้คนรับมุขคิดหาคำตอบ แล้วตบด้วยคำเฉลยสุดพิสดาร

 

บางกรณีก็อาจตลบกลับอีกชั้นด้วยการล่อให้ผู้รับมุขคิดมาก ก่อนจะตบมุขด้วยบทสรุปที่ธรรมดาเหลือเกิน ก็มีไม่น้อยครับ ซึ่งการอนุญาตให้ตลบกลับไปกลับมา เอาล่อเอาเถิดกับระบบความคิดของผู้รับมุขได้หลายชั้นนี่เองที่เป็นจุดเด่นของกลไกชิ้นสุดท้ายนี้ ต่างกับสองแบบที่แล้วซึ่งมีจังหวะตบมุขได้แค่จังหวะเดียวหนักๆ (ตัวอย่างของมุขหลายตลบ ขอยกไปไว้บทหน้าแล้วกันครับ)


“Life is just like a vacuum cleaner: it sucks!”

(คำกล่าวโดย วลาดิมีร์ ปูทัน)

 

ฟังชื่อ คารมขัน แล้วอาจคิดว่าต้องเป็นมุขแนวเล่นคำ แต่นิยามของมันครอบคลุมถึงมุขที่ล้อเล่นกับการตีความและตรรกะอีกด้วย:

 

(สถานการณ์: ชายหนุ่มหญิงสาวอยู่ด้วยกันสองต่อสอง)

“คุณรู้มั้ยว่า คุณทำให้ฉันคิดถึงทะเลเหลือเกิน”

“คุณหมายความว่า ผมเป็นคนเถื่อนๆ อารมณ์แปรปรวน แต่โรแมนติกชะมัด?”

“เปล่า...ฉันเป็นโรคเมาคลื่นน่ะค่ะ”



ตัวอย่างคลาสสิกของการใช้กลไกนี้ให้เป็นประโยชน์คือมุขแนวปุจฉา-วิสัชนา ซึ่งมีกลไกตายตัวเปรียบได้กับเกมลากเส้นต่อจุด ที่รูปสุดท้ายจะออกมาเป็นสิ่งที่คาดไม่ถึงเสมอ


ถาม: ตุ๊กตาoาร์บี้ กับ บริธoo สเoยร์ส เหมือนกันอย่างไรบ้าง?

ตอบ: ผมบลอนด์ หัวกลวง และทำจากพลาสติก

(ถึงมุขตัวอย่างข้างบนจะออกแนวเสียดสี แต่โครงสร้างหลักของมันยังเป็นของ wit อยู่ครับ)

 

นักเล่นมุขหลายสำนักถึงกับเชิดชูคารมขันให้เป็นมุข ชั้นสูง หรือมุข ปัญญาชน ซึ่งความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนคือ ไม่มีมุขตลกไหนที่สูงหรือต่ำ และมุขแนวนี้ก็อาจงี่เง่าไร้สาระได้ไม่แพ้แนวอื่นๆ เลย
 

ซึ่งสาเหตุที่หลายคนภูมิใจหนักหนาที่ตัวเองเป็นนักเล่นคารมขันก็เพราะว่า มันเป็นมุขที่จู่โจมเข้าทางสภาวะจิตระดับสัมปชัญญะ หรือที่รู้จักกันในนาม ego นั่นเองครับ ซึ่งจิตส่วนอีโกนี้ จะรับหน้าที่ของการรับรู้, ความทรงจำ ตรรกะและระบบการคิด และยังรวมไปถึงภาวะรับรู้ตัวเอง (self-monitoring) และระดับความนับถือตัวเอง (self-esteem) อีกด้วย ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผู้รักการบริหาร ego ด้วยคารมขันจะมีความหลงตัวเองอยู่บ้าง

 
ย่อหน้าข้างบนไม่ได้เขียนด้วยอคติ หรือความหมั่นไส้แต่อย่างใดครับ เพราะมุขถนัดของผมเอง ก็อยู่ในสายที่ใช้คารมขัน
เป็นหลักเหมือนกัน

 


 
End-of-Chapter Discussion and Summary

 
กลไกของมุขตลกทั้งสามมีความเกี่ยวเนื่องกันกับแบบจำลองสภาวะจิต
3 ระดับของฟรอยด์ อันประกอบด้วย id (สัญชาตญาณ), ego (สัมปชัญญะ) และ superego (ศีลธรรม) อยู่มาก โดยกลไกดังกล่าวจะไปกระตุ้นให้สภาวะจิตระดับนั้นๆ ทำงาน กินเปล่า คล้ายกับการออกกำลังกายเพื่อลดความตึงในระดับนั้นๆ โดยตรง โดยไม่มีผลกระทบต่อจิตในระดับข้างเคียง
 

Humor ช่วยระบายความต้องการของ id ที่ถูกกดไว้ตลอดให้เบาบางลง

Wit ช่วยผ่อนคลายความเครียดของ ego ที่ต้องถูกโขกสับจาก superego และ id อยู่เสมอ

Comic ช่วยสอนให้ superego รู้จักการให้อภัยความผิดพลาดของ ego


ดังนั้นผมจึงขออนุญาตย้ำอีกครั้งว่า มุขตลกทุกแนวมีคุณค่า และไม่มีสูงต่ำแต่อย่างใดครับ
:) ขอเพียงอย่าเสพมุขไหนจนเกินขนาด จนกลายเป็นทำให้จิตบางส่วนพองหรือแฟบ อันทำให้สภาพจิตใจไม่สมดุลขึ้นมาก็แล้วกัน ... คงเคยดูหนังตลกที่พ่นคำหยาบด่ากันทั้งเรื่อง จนเอียนชื่อสัตว์เลื้อยคลานกันไปเลยใช่มั้ยครับ? นั่นเป็นเพราะเราใช้งาน id เลยเถิดไป จนเจ้า superego มันรับไม่ได้ และสั่งให้เรารู้สึกผิดจะได้เลิกดูเร็วๆ ครับ

 


เท่านี้ วิชาการมุขศาสตร์ในบทแรกก็จบลงแล้ว ต่อไปผมจะขึ้นบทที่ 2 ซึ่งเป็นการจำแนกสายของการเล่นมุข และลักษณะเด่นของมุขแต่ละสายอย่างละเอียดยิบครับ รับประกันด้วยหัวของพี่พูห์เลยว่า วิชาการน้อยกว่า และสนุกกว่าบทแรกแน่นอน (แต่มั่วกว่าบทแรก เพราะเป็นทฤษฎีที่ผมต่อยอดเอาเองล้วนๆ ครับ)




Fundamentals of Comedy Engineering, Chapter2: Joke Classification (Part 1)

 

Introduction

 
หากจัดประเภทมุขตลกตามกลไกหลักทั้งสามของฟรอยด์ในบทที่แล้ว เราจะสามารถแบ่งลักษณะการเล่นมุขตลกออกเป็น
6 สายด้วยกัน อันได้แก่





แผนผังแสดงการจัดแบ่งประเภทมุข...ร...รูปร่างนี้มัน?!

เป็นเรื่องบังเอิญครับ...บังเอิญจริงจริ๊ง~~



  1. Rhetoric (สายปฏิภาณ) = มุขตลกที่ใช้หลักการของ คารมขัน มากกว่ากึ่งหนึ่ง
  2. Parody (สายล้อเลียน) = มุขตลกที่ใช้หลักการของ คารมขัน และ อารมณ์ขัน รวมกันมากกว่ากึ่งหนึ่ง
  3. Sarcasm (สายเสียดสี) = มุขตลกที่ใช้หลักการของ อารมณ์ขัน มากกว่ากึ่งหนึ่ง
  4. Absurdity (สายบั่นทอนปัญญา) = มุขตลกที่ใช้หลักการของ คารมขัน และ อาการขัน รวมกันมากกว่ากึ่งหนึ่ง
  5. Character (สายล่อเป้า) = มุขตลกที่ใช้หลักการของ อาการขัน มากกว่ากึ่งหนึ่ง
  6. Anti-comedy (สายปฏิเสธมุข) = มุขตลกสายพิเศษที่ใช้หลักการปฏิเสธมุข กล่าวคือ ขำเพราะไม่ขำ


อนึ่ง คำว่า กึ่งหนึ่ง ในที่นี้หมายถึงอัตราส่วน 2 ใน 3 จากค่าผลรวมความขำสัมบูรณ์ (ค่าอะไรของมันวะ?)


อสอง (อนึ่งเป็นครั้งที่สอง) เหตุที่มุขตลกสายปฏิเสธมุข อยู่ตรงกลางระหว่างกลไกของ comic และ humor เนื่องจากประสบการณ์ของผู้เขียนแล้ว คนที่เล่นมุขสายนี้เก่งๆ มักจะมีความถนัดหลักอยู่ในสายล่อเป้าและ/หรือสายเสียดสี อีกประการหนึ่งคือ มุขที่ใช้หลักการของ comic และ humor รวมกันมากกว่ากึ่งหนึ่ง ซึ่งนั่นหมายถึงการกระตุ้นให้ id และ superego ขำแรงๆ ออกมาได้พร้อมกันนั้นเป็นไปได้ยากมากในทางทฤษฎี

และเนื่องจากวิทยาการปัจจุบัน (วิทยาการอะไรของมันวะ?) ยังไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่า อาการฮากริบอันเกิดจากมุขสาย anti-comedy นั้น เกิดจากการหักล้างกันของเสียงหัวเราะจาก id กับ superego จริงหรือไม่ แบบจำลองที่ลงตัวที่สุด ณ เวลานี้จึงเป็นการใส่มุขตลกสายปฏิเสธมุขลงไประหว่างสายล่อเป้าและสายเสียดสีครับ

ไว้ผมจะกล่าวถึงเหตุผลอื่นๆ เกี่ยวกับตำแหน่งของสายปฏิเสธมุขบนแผนผังนี้อีกครั้งในช่วงท้ายบทครับ

 



จบเอนทรี่นี้ไว้แค่นี้ก่อน เพื่อเปิดให้แสดงความคิดเห็นว่ามีใครอยากอ่านคำอธิบายของมุขสายไหนก่อนเป็นพิเศษหรือเปล่า หากไม่มีผมจะได้ไล่ตามหมายเลขที่ผมเรียงไว้แต่ต้นครับ (แต่ขอล็อกสายปฏิเสธมุขให้อยู่หลังสุดนะ)

เอนทรี่ต่อไปคงต้องรอกันยาวหน่อยล่ะครับ บทนี้ข้อมูลเพียบ...คาดว่าเนื้อหาทั้งหมดคงทะลุสิบเอนทรี่แน่ๆ m(_ _ ")m

Comment

Comment:

Tweet

Set your life time more simple get the <a href="http://goodfinance-blog.com/topics/credit-loans">credit loans</a> and everything you require.

#17 By JENNAHolland21 (94.242.214.7) on 2011-12-04 14:50

ตารางท่าน สุดยอดมากคับopen-mounthed smile Hot!

#16 By seaugpor on 2008-07-20 21:45

ยิ่งอย่างยิ่งง..ยิ่งงงก็ยิ่งเครียด...มุขตลก..แต่คนอ่านไม่ตลก..งงอย่างแรง

#15 By หนึ่ง (125.24.132.92) on 2007-12-27 00:05

ทำไปได้นะครับเนี่ย
ขอบมากเลย เล่นซะเชิงปัญญาชนเลยนะครับเนี่ย

ถ้าให้ผมเล่นคงมีแต่มุขกระบือมากมายเลยแหละ sad smile

#14 By apple666 (Nopphasul) on 2007-11-18 14:31

เห็นชาร์จครั้งแรกก็สนใจสายเสียดสีทันทีเลย (เพราะมีความสุขกับการพูดประชดsad smileแหะแหะ)

ว่าแต่นี่มันอะไรกันเนี่ย เอื้อกก..
อึ่ม... ไหนๆ ก็มาแล้ว
เปิด profile ดูแล้วฮาดีแฮะ

ยินดีต้อนรับสู่บล็อก
ไร้กระบวนท่าของวลาดิมีร์ ปูทัน
มนุษย์บ้าปัญญาแปรปรวน
ฟุ้งซ่านเป็นสมาธิ
ขี้เล่นจริงจัง
ขึงขังกับเรื่องตลก
มุ่งมั่นจะจับจด <---- ถ้าสลับ "จด" กับ "กด" นี้ยุ่งเลยนะท่าน
เก็บกดอย่างเปิดเผย
อู้เป็นงานหลัก
ทำวิจัยเป็นงานรอง
เรียนเป็นงานอดิเรก
เปลี่ยน profile ตามใจฉัน
วันเกิดน่ะอย่าไปเชื่อ <---- ปูอายุแค่ 2 ปี 6 เดือน 8 วันเองหรอ? ^^"
เพราะผมไม่เคยโกหกใคร






...แล้วโดนจับได้ซ๊ากที

#12 By neizod (203.154.81.8) on 2007-10-09 23:07

ปูจะไม่อัพแล้วหรือปู? (เห็นหายไปนานเลยปู)

#11 By neizod (203.154.81.8) on 2007-10-09 23:00

เห็น reply Kharl แล้วคิดเหมือนกันเป๊ะเลย....


ตกลง ไปเรียนอะไรกันแน่เนี่ย!!!! ปู!!!!

#10 By gomora on 2007-09-13 00:34

^^
^^
^^
ถ้าได้อยู่ถ่ายรูปด้วยคงเอามาลงบล็อกแล้ว

น้องผมครับน้องผม เพิ่งรับปริญญามาเมื่อวาน ฮิ้วววว~
เข้ามาตามสัญญาแล้วนะ อิอิ ขอบคุณนะที่อุตส่าห์โทรมาแสดงความยินดี น่าเสียดายที่ไม่ได้ถ่ายรูปกับเฮีย แต่ไม่เป็นไร แค่ส่งใจมาก็พอแล้ว(ฮิ้วว)

ป.ล.เสียใจด้วยนะกับหงสาที่หายไป ฮ่าๆๆๆ(หัวเราะอย่างสะใจ)

#8 By gift (124.120.134.131) on 2007-09-07 21:59

อืม....สุดยอดจริงๆ
ไม่เสียแรงที่อุตส่าห์ไปทำวิจัยถึงเมืองนอก....



....แต่หัวข้อวิจัยแกมันไม่ใช่เรื่องนี้นิ?!

#7 By Kharl on 2007-09-06 20:02

สุดยอดมากครับ

เอาความขำมารวมกับสาระได้ลตัวจริง ๆ

#6 By 「♭Mystery」 on 2007-09-06 17:04

โฮ้ว ขนาดเรื่องตลก ยังเอามาทำเป็นวิชาการได้ เยี่ยมจริงๆ
555
เอนทรี่แบบนี้ก็เป็นคารมขันใช่มะ ชอบๆๆ ชอบมุขแนวนี้อะ แบบว่าเอาเรื่องไร้สาระมาทำเป็นสาระได้(เราก็ชอบเล่นมุขแนวนี้) ชอบตรงที่แบ่งสายมุขตลกด้วย

มาตอกบัตรว่าอ่านแล้ว ตามไปอ่านเอนทรี่ก่อนหน้านี้2อันแล้วด้วย แต่เม้นอันนี้อันเดียวละกัน แบบว่าขี้เกียจ
ปล . ความดีความชอบทั้งหมดขอยกให้คุณ วลาดิมีย์ ปูทัน คร้าบ.. สำหรับแนวคิดในการตีโจทย์


http://kengkadeng.exteen.com/20070905/entry
ตอบโต้ คุณ ปูทันไม่ได้ซีเรียสหรอกครับคุณพูดถูกทุกอย่างครับ ซึ่งหลักแล้วมันก็ต้องเป็นอย่างที่คุณบอก
แต่โจทย์มันหลอกเราให้งงเฉยๆ เนอะ

และจริงๆแล้วผมก็ไม่รู้คำตอบหรอก
ที่เฉลย คือการเดามั่วๆเอาเอง จาก สมองน้อยๆ ของแพนด้า อิอิ
สุดยอดครับข้อมูลแน่นจริงๆ
น่าสนใจ

#1 By Dearry on 2007-09-06 07:46